De iconische zin "Voelt goed" van de Shenzhou-astronauten, die vanuit de ruimte naar de aarde werd teruggestuurd, bereikte ook de filmbespreking en vertaalworkshop van de documentaire The Blue Planet Outside the Window aan de Shanghai International Studies University.

Vandaag vond de "Blue Planet Heart Translation"-workshop plaats bij SISU. Ongeveer 400 docenten en studenten van verschillende faculteiten woonden de sessie bij en bespraken de uitdagingen van de vertaling van de Chinese ruimtedocumentaire.

Tijdens de sessie vond een dialoog plaats met Chinese en buitenlandse docenten en studenten van de Indonesische en Russische vertaalteams. "Iedereen die de film heeft gezien, is vast onder de indruk van de uitspraak van de astronauten: 'Voelt goed'. Als je deze zin zou moeten vertalen in jouw professionele taal, hoe zou je dat dan aanpakken?" Deze uitspraak, die China's vertrouwen in zijn ruimtevaartprestaties uitdrukt, werd een spontane vertaalopdracht.

Het "Vertalen van de Context": Zoeken naar de Optimale Oplossing, Niet het Standaardantwoord

Het Indonesische vertaalteam bestond uit de professionele docenten Yu Qian en Huang Yuemin, afgestudeerde student Duan Siyu en de buitenlandse expert Nanda (Chen Xiuya). Zij volbrachten ooit de eerste vertaling van de Indonesische versie van de film in 48 uur, wat de basis legde voor de internationale verspreiding van de film.

Als documentaire die zich richt op het verblijf van de Shenzhou-13-astronauten in de ruimte, bevat The Blue Planet Outside the Window niet alleen veel professionele luchtvaarttermen zoals "radiale rendezvous en docking", "kernmodule" en "knooppuntmodule", maar ook conceptuele uitdrukkingen die de Chinese culturele achtergrond en menselijke aspecten dragen, zoals "Nieuwjaarsgroet" en "De wens om sterren te plukken". Dit alles vormde uitdagingen voor het vertaalteam: enerzijds moest de technische inhoud nauwkeurig worden weergegeven, anderzijds moest het menselijke aspect levendig worden overgebracht.

Tijdens het gesprek herinnerde Duan Siyu zich: "Deze vertaalpraktijk leverde mij niet alleen taalvaardigheid op, maar ook de rigoureuze en verantwoordelijke academische houding van de docenten en de geest van teamwerk en samenwerking." Ze werkten extreem nauwkeurig aan details. Voor schijnbaar eenvoudige commando's zoals "ontvangen" en "begrepen", gebruikten ze niet het uniforme Engelse commando "copy", maar ontwierpen ze gedifferentieerde Indonesische uitdrukkingen op basis van de urgentie en context van de verschillende scènes.

De "Oplossing": Resonantie in Verschillen, Vakmanschap in Details

Hoe vind je de balans tussen de Chinese culturele nuances en de internationale expressie, zodat buitenlandse kijkers de inhoud niet alleen begrijpen, maar ook de betekenis en de emotie volledig meekrijgen?

Docent Du Yunsha en buitenlandse docent Maxim van het Russische vertaalteam zijn een zeer complementair duo. In hun werk aan The Blue Planet Outside the Window en vele andere vertaaltaken, hebben ze een methodologie van "samenwerking en wederzijdse kalibratie" ontwikkeld. Volgens Du Yunsha is zij de interpretator van de culturele context, en is Maxim de kalibrator van de expressie. "Onze chemie is nooit aangeboren; ze is gevormd door keer op keer op details te letten." Bij emotioneel geladen uitdrukkingen zoals "het realiseren van Chinese prestaties", was hun "antwoordproces" nog nauwkeuriger: ze bespraken elke kandidaat-vertaling en kalibreerden deze bidirectioneel, waarbij ze zowel de prestatie van de Chinese ruimtevaart — "het onmogelijke mogelijk maken" — als het proces tonen dat "resultaten voortkomen uit inspanning".

Dergelijke verfijningen zijn legio. Volgens hen is de balans tussen culturele nuances en internationale expressie nooit een compromis, maar eerder "resonantie vinden in verschillen, en vakmanschap verbergen in details". Eerst begrijpen ze de culturele achtergrond en de emotionele lading achter elke zin, om vervolgens de expressie te reconstrueren met de "moedertaalgedachte" van de doeltaal. Hierdoor kunnen buitenlandse kijkers niet alleen "de letterlijke betekenis begrijpen", maar ook "de intentie erachter meekrijgen".

Meer dan Vertaling: Over het Effectief Communiciëren van het Chinese Verhaal

Toen de film eindigde, werd het langdurige effect van deze film-workshop zichtbaar. Sommige studenten hadden al snel de "ruimtetaal" geleerd en zeiden lachend: "Ik heb de film gezien, 'voelt goed'." Meer studenten bleven nadenken over hun eigen vertalingen en plaatsten hun inzendingen op de vraag- en antwoordmuur. Deze spontane vertaalopdracht gaat niet alleen over taalconversie, maar ook over de overtuigingskracht van het discours, en over het vertrouwen in de interpretatie.

Deze vraag heeft geen uniek antwoord, maar wel een gedeelde oorspronkelijke intentie: het Chinese verhaal begrijpelijk maken en emoties laten resoneren. De vraag is niet moeilijk, maar wel vol vindingrijkheid: ze springt over de puur letterlijke vertaling heen en verankert de context in deze technologische expeditie en de menselijke band met de thuisbasis.

"Er is zowel de grootsheid van de technologie als het menselijke aspect; aan de ene kant is er de immense kosmos, aan de andere kant het flakkerende licht in duizenden huizen", zei docent Huang Yuemin, terwijl hij de ontroerende momenten tijdens het vertaalproces beschreef. De docenten en studenten waren het hier hartelijk mee eens.

Al meer dan een maand eerder was SISU begonnen met de "Blue Planet"-reis. In de beginfase van de filmrelease werkte de Shanghai-afdeling van China Media Group (CMG) samen met het meertalige internationale communicatie- en vertaalteam van de universiteit om de trailer van The Blue Planet Outside the Window in 28 talen te voltooien, waarbij de Indonesische taal de volledige film vertaalde. Van algemene talen zoals Engels, Frans, Russisch, Arabisch en Spaans tot minder courante talen zoals Grieks, Pools, Oezbeeks en Swahili: elk taalteam van de verschillende faculteiten toonde de sterke capaciteiten van SISU.

Net zoals de astronauten hun vertrouwen in hun werk uitdrukken met "Voelt goed", geven de docenten en studenten van SISU hun vastberadenheid om het Chinese verhaal goed te vertellen door met diverse culturele competenties.